U Kragujevcu ima gotovo 13 hiljada „fantomskih“ birača – građana sa prebivalištima u stanovima bez broja?
Portal PRVI PRVI NA SKALI i njegovi posetioci utvrdili su zajedničkom pretragom da u Kragujevcu postoji gotovo 13 hiljada „fantomskih“ birača – građana kojima su u Jedinstvenom biračkom spisku prebivališta upisana u stanovima bez broja. Pošto Kragujevac ima 153.190 birača, prema zvaničnim podacima, to je više od osam procenata građana sa biračkim pravom. Cifra zahteva podrobnu proveru nadležnih, a to smo i inicirali.
Ažurirano 26. 9. 2026: Gradska uprava za ljudske resurse, opšte i zajedničke poslove nam je potvrdila da sledi provera upisa prema podacima koje smo priložili, prosleđeni su biračkom spisku odakle treba da dobijemo odgovor na naš zahtev. Uprava će angažovati raspoložive resurse da odgovori u što kraćem roku, navedeno je u odgovoru.
Dobili smo i odgovor koji je Uprava poslala posetiocu portala povodom obraćanja u vezi podataka iz ulice Vladimira Rolovića u biračkom spisku. Prenosimo u celini:
„U birački spisak se podaci o adresi prebivališta, ažuriraju na osnovu službene evidencije o prebivalištu građana koje je u nadležnosti MUP-a.
Svaki građanin koji je upisan u birački spisak makar i sa nepotpunim podacima o prebivalištu će moći da glasa.
Ministarstvo unutrašnjih poslova, prilikom dostavljanja podataka o prebivalištu odnosno promeni prebivališta, u najvećem broju slučajeva dostavlja samo podatke o ulici, broju i podbroju zgrade, ali ne dostavlja podatke o broju ulaza i broju stana, iz kog razloga se javlja broj od 25 glasača bez broja stana, ali oni postoje u biračkom spisku kao glasači na toj adresi.
Znači, sva lica za koja na datoj adresi MUP, prilikom dostavljanja podataka za ažuriranje biračkog spiska, nije dostavio podatke koji se odnose na broj ulaza ili broj stana, vode se u biračkom spisku samo na adresi sa brojem zgrade. Iz tog razloga se pojavljuje podatak o 25 lica bez broja stana.
Gradska uprava za ljudske resurse, opšte i zajedničke poslove, kojoj je povereno vođenje dela biračkog spiska za teritoriju grada Kragujevca, ovakve nepravilnosti otklanja prilikom kontinuranog ažuriranja biračkog spiska, po zahtevu stranke ili po službenoj dužnosti priliko preduzimanja određenih radnji kao što je dostava.
Na osnovu navedenog, radi dopune podataka o adresi, građani na pomenutoj adresi mogu da se obrate Gradskoj upravi za ljudske resurse, opšte i zajedničke poslove neposredno (Trg slobode broj 3. kancelarija 304) ili putem E-uprave.“
Kako smo došli do ovog saznanja?
Nakon raspisivanja vanrednih parlamentarnih izbora za 25. oktobar, obaveza jedinica lokalnih samouprava bila je da izlože na uvid deo Jedinstvenog biračkog spiska za područje u kojem su nadležne, a koji vodi Ministarstvo državne uprave i lokalne samouprave.
Građani sa prebivalištem u Srbiji nakon pristupa biračkom spisku imaju mogućnost da podnesu zahtev za upis, brisanje iz biračkog spiska, izmenu, dopunu ili ispravku podataka koje su uočili.
Za jednostavan pristup potrebno je unošenje jedinstvenog matičnog broja građana (JMBG) i broja lične karte. Krajnji rok za izmene je 9. oktobar u ponoć, kada se birački spisak zaključava.
U Kragujevcu je nadležna Gradska uprava za ljudske resurse, opšte i zajedničke poslove grada. Na raspolaganju je građanima svakog radnog dana od 7:30 do 15:30 časova. Zahtevi se podnose u zgradi organa Grada (Trg slobode 3, treći sprat, kancelarija br. 304), obavezna je lična karta, a po potrebi i drugi dokazi. Javno dostupni mejlovi i brojevi telefona su: sapic@kg.org.rts i 034306171; adragica@kg.org.rs i 0343061681; zsavkovic@kg.org.rs i 034306162.
Ovim povodom, Uprava je 10. septembra uputila javni poziv u kojem je navedeno sledeće:
„Svaki građanin može organu nadležnom za vođenje ili ažuriranje biračkog spiska podneti zahtev za upis, brisanje, ispravku ili dopunu biračkog spiska ako on ili drugi građanin nije upisan u birački spisak, ili je upisan, a nema biračko pravo, ili nema biračko pravo na području opštine u kojoj je upisan u birački spisak, ili ako neki od podataka iz biračkog spiska nije pravilno upisan“.
Proaktivni Kragujevčani
Tragom javnog poziva, potpisnik ovih redova je proverio podatke na svom prebivalištu, utvrdio da je sve u redu i preko društvenih mreža pozvao sugrađane da isto učine. Usledila su javljanja građana koji su zapazili nešto neobično – postojanje stanova bez broja u kojima su birači sa prebivalištem, bar tako piše u biračkom spisku.
Najpre je stigla „dojava“ iz naselja Bagremar – ulica Josifa Šnerson 13. Utvrđeno je da u biračkom spisku postoji stan bez broja, a sa 11 birača. Prvi komentari Kragujevčana koji su se nadovezali svojim podacima bili su:
„Svuda po gradu ovoga ima, moja zgrada ima 7 birača na broju bez stana…“
„Bulevar Kraljice Marije 54B, ima 45 glasača bez stana, a ceo ulaz ima samo 18 stanova!“
„Vojvode Putnika 43, stan bez broja 14 glasača“
„Za ovu zgradu u spisku nema stanova 3, 4, 8, 12, 17, 20 i 24. Iz tih stanova su ljudi u ukupnom broju na 13. Spisak nije ispravan i nije revidiran, idealna podloga za muljanje“
„U mojoj zgradi nema na spisku 2 stana. U oba niko ne živi, a imamo stan bez broja sa 16 ljudi u njemu. Čak je i broj ljudi u stanovima koji postoje veći od onog koji stvarno žive tu. Moja zgrada je mala, svega 25 stanova i svi se poznajemo. Tako da je ovo ludilo i krađa u najavi neviđenih razmera“
Sledeći podaci stigli su iz naselja Erdoglija. U ulici Voje Radića 6 postoji bar jedan stan bez broja, a sa 15 birača. Nakon ove „dojave“, počinje da se širi sumnja u izborni inženjering, „glasački turizam“.
Nastavili smo da pozivamo sugrađane da provere svoje podatke u biračkom spisku i bar u svojoj ulici, ali i da se obrate nadležnoj upravi ako dođu do sličnih saznanja, radi ažuriranja spiska. Istovremeno smo počeli da istražujemo šire od sopstvenog prebivališta.
Novi snimci ekrana stigli su iz naselja Aerodrom. Uložen je još veći zajednički trud, pa smo sastavljajući podatke sa terena i iz baze biračkog spiska utvrdili da u ulici Neznanog junaka postoji čitav niz od sedam zgrada (br. 1, 3, 6, 12, 14, 16 i 18) koje imaju po jedan stan bez broja, sa evidentirani biračima – ukupno njih 237 (36+41+44+41+40+20+15).
Kragujevčani su nastavili sa objavama komentara i podataka preko društvenih mreža:
„I Svetogorska 9. Ni manje ni više nego 25… Provereno sinoć“
„Vladimira Rolovića 7 – 25 birača“
Zatim je došla na red još jedna zgrada u naselju Aerodrom – u ulici Svetogorskoj, u pet zgrada (br. 1, 3, 7, 9 i 11) otkriven je novi trocifren broj birača u neobeleženim stanovima – 152 (30+38+30+25+29).
Pokrenuli su se Kragujevčani i u drugim delovima grada, pa je iz naselja Mala Vaga stigao podatak da u ulici Voje Manojlovića dve zgrade (br. 2 i 4) sa stanovima bez broja imaju ukupno 47 birača (21+26).
Interesovanje medija
Sa „uzorkom“ od već 462 birača, ova ad hok akcija dobija radni naziv „Pronađi fantoma“, uvećava se broj Kragujevčana koji se javlja portalu PRVI PRVI NA SKALI sa podacima iz svoje zgrade i ulice. Sem građanstva kao zainteresovane strane, tema privlači pažnju i medija, pa postaje još vidljivija zahvaljujući Jutarnjem programu „Probudi se“ TV Nova.
Tu kroz uključenje obaveštavamo širu javnost da smo se obratili navedenoj upravi zahtevom za pristup informacijama od javnog značaja koji sadrži 16 pitanja o zahtevima za upis u birački spisak – po biračkim mestima, kao i za eventualne izmene, dopune ili ispravke podataka.
Zanimalo nas je i kada su u birački spisak upisani birači sa svih gorenavedenih adresa u Kragujevcu, ali i koliko još ima prebivališta na području grada u kojima je evidentiran dvocifren broj upisanih birača i koja su to prebivališta, po adresama.
Sugrađanska upornost
Naredni otkriveni niz stanova bez broja u kojima su birači sa upisanim prebivalištem, nalazi se u osam zgrada (br. 9, 11, 13, 15, 17, 19, 21 i 23) u Rudničkoj ulici – ima ih ukupno 121 (11+12+14+20+17+17+11+19).
Posle toga je obrađeno 18 zgrada u ulici Mihaila Iveše (br. 1, 1-A, 1-B, 1-V, 2, 3, 4, 5, 7, 9, 9-A, 11, 11-A, 11-B, 13, 13/A, 13-A, 15) i još jednom je utvrđeno da postoji upisano prebivalište birača u stanovima bez broja, a ovde ih je ukupno 157 (29+9+6+3+6+4+4+10+15+3+2+15+9+2+29+11+5+5).
Sledeća pretraga je pokazala da i u jed(i)noj zgradi u Čegarskoj ulici (br. 1, 1-A) ima stanova bez broja sa ukupno 24 (22+2) birača kojima su tu zavedena prebivališta.
U ovom trenutku imali smo 740 „fantoma“ u evidenciji.
Visoko motivisani Kragujevčani su nastavili da dostavljaju informacije koje su sami obradili pristupajući biračkom spisku gde su pronalazili nove „fantome“, a došli smo i do „rekordera“ – zgrade na adresi Sretenjskog Ustava 74 koja ima stan bez broja sa čak 81 biračem kojem je baš tu ubeleženo prebivalište.
Ostale obrađene adrese i brojevi birača su: Milovana Gušića 38 – 15; Milovana Gušića 46 – 5; Milovana Gušića 70 – 20; Milovana Gušića 78 – 6; Atinska 13 – 14; Atinska 15 – 12; Atinska 16 – 18; Atinska 17 – 10; Atinska 18 – 18; Atinska 19 – 12; Atinska 20 – 24; Atinska 22 – 21; Atinska 24 – 18; Atinska 26 – 14; Atinska 28 – 10; Atinska 30 – 10; Atinska 32 – 20; Kneza Miloša 16 – 45; Vladike Nikolaja 1 – 12; Vladike Nikolaja 3 – 15; Vladike Nikolaja 4 – 15; Đenerala Terzibašića 3 – 6; Suvoborska 3 – 10; Suvoborska 3-A – 5; Suvoborska 5 – 19; Suvoborska 7-A – 3; Suvoborska 7-B – 11; Starine Novaka 8 – 7; Čiče od Romanije 24 – 31; Vladimira Rolovića 21 – 15.
Bilo je to već 1.262* „fantomska“ birača sa pravom glasa u Kragujevcu jer su im prebivališta tako upisana i baš svi „prebivaju“ u stanovima bez broja (*još 45 birača pronađeno je u Suvoborskoj ulici).
Alternativni izvor
Tako velika cifra navela nas je da potražimo prečicu za uvid u birački spisak u celini jer je „pešačka“ pretraga preko državnog sajta, iako najpouzdanija, ipak prespora zato što omogućava proveru adrese po adresu.
Pronašli smo „alternativni“ birački spisak koji se nalazi na nezvaničnoj adresi, ali za osnovu ima zvaničnu bazu podataka, a sve adrese su na jednom mestu, sa brojem prijavljenih birača i još su izdvojene one koje odudaraju. Tu je dostupan spisak adresa sa brojem birača, sve opštine u jednom fajlu – 191 opština, 1.678.734 adrese, navedeno je na ovom sajtu.
Izdvojili smo Kragujevac i obradili brojeve birača sa prebivalištem u stanovima bez brojeva. Služeći se ovim izvorom, utvrdili smo da u Kragujevcu ima:
-preko 120 objekata (zgrada/kuća) bez broja
-gotovo 990 prebivališta sa dvocifrenim brojem birača u stanovima bez broja
-bezmalo 6.000 prebivališta sa pet do devet takvih birača
-skoro 13.000 birača evidentiranih na tim adresama
Top 49 i kompletan spisak
Prvih 49 adresa po broju birača sa prebivalištem u stanovima bez broja prikazano je na slici.
Na osnovu provere u zvaničnom biračkom spisku, trenutni „rekorderi“ po broju birača među stanovima bez broja su:
Svetozara Markovića 43 – 84 birača
Sretenjskog ustava 74 – 81 birač
Dimitrija Tucovića 28 – 71 birač
Čekajući nadležne
Ipak, pored toga što ovo nije državni izvor, nedostatak je što je poslednji put ažuriran 8. jula ove godine i ima obrađenih 131.348 birača, a podsećamo Kragujevac danas, posle mesec i po dana, ima 153.190 birača, bar tako pokazuje sajt ministarstva. Korisnost je što ukazuje da lokalna samouprava ima pune ruke ozbiljnog posla – da valjano ažurira birački spisak do zaključavanja 9. oktobra.
Kako bismo skinuli znak pitanja iz naslova članka, sačekaćemo zvanični odgovor nadležne gradske uprave koji nam je najavljen, a dostavićemo joj ovaj spisak kao doprinos za brže ažuriranje biračkog spiska.
Završne napomene
Gradska uprava upisuje birača koji nije upisan u birački spisak do njegovog zaključenja, a od njegovog zaključenja pa sve do 72 časa pre dana izbora (21. oktobra 2026. godine do 24 časa) upisuje na osnovu rešenja Ministarstvo državne uprave i lokalne samouprave – to je zvanična informacija.
Od proglašenja izborne liste, pravo na uvid i na podnošenje zahteva za promenu u biračkom spisku ima i podnosilac izborne liste ili lice koje on ovlasti, po istom postupku po kome to pravo imaju i građani.
Zahvaljujemo svim sugrađanima koji su doprineli da ovaj članak sadrži što više podataka.
D. M. M. – PPNS
(Preuzeto: Portal PRVI PRVI NA SKALI)