Manastir Jošanica (16)
Manastir Jošanica pripada Eparhiji šumadijskoj Srpske pravoslavne crkve, potiče iz doba kneza Lazara (14. vek) i predstavlja nepokretno kulturno dobro kao spomenik kulture od velikog značaja.
Smešten je u klisuri istoimene rečice u podnožju planine Crni vrh, u blizini sela Jošanički Prnjavor, oko 10 km od Jagodine. Manastirski hram posvećen je Svetom Nikoli.
Tokom svog postojanja više puta je rušen i iznova obnavljan. Njegova istorija može se pratiti tek od 17. veka. Osmanlije su ga spalile krajem 17. veka. Velikim naporima jeromonaha Aksentija Teodorovića, sveštenika Jovana Popovića i knezova Dobrosava i Boška manastir je obnovljen 1786. godine. Kako se manastir nalazio u blizini Carigradskog druma. U vreme Austrijsko-Turskog rata, u Srbiji Kočine krajine, početkom 1788. kapetan Koča Anđelković, kao jedan od vođa ustanka, svoj glavni štab je smestio u Jošanicu. Na proleće 1788. u Jošaničkoj klisuri došlo je do okršaja između turske vojske i ustanika. Kada se Koča povukao u dubinu crnovrškog podgora, Turci su upali u manastir i zapalili ga. U protivnapadu Koča je uspeo da povrati manastir, ali se kasnije istog leta, sklonio iz Srbije, pa su Turci Jošanicu još jednom poharali i zapalili. Po završetku rata, nakon Svištovskog mira 1791. godine, počela je njegova obnova. Obnovitelji manastira, iguman Aleksije i protopop Jovan Popović, kao i jošanički duhovnik Gligorije su učestvovali u borbama Kočine krajine.
Manastir je ponovo stradao tokom Prvog srpskog ustanka. Tokom Drugog srpskog ustanka u Jošanici su se sastali (1815.) knez Miloš i Mitropolit beogradski Melentije sa velikim vezirom Marašli Ali-pašom radi dogovora o miru. Zbog udela u oslobodilačim ratovima, knez Miloš je ovom manastiru 1832. godine poklonio tri zvona.
Godine 1851. manastir je obnovljen i dograđena je priprata, a 1885., obnovljeni su manastirski konaci. U srpsko-turskom ratu 1876/77. godine, u konacima je bila bolnica.
Manastirska crkva je građena u Moravskom stilu. Osnova je jednobrodna i izdužena sa glavnim kubetom. Malo kube nalazi se iznad pronaosa. Zasvedena je poluobličastim svodom. Zbog dotrajalosti priprata je srušena 1946. godine.
U kompleksu manastira posebno mesto pripada porodičnoj grobnici kneza Miloja Teodorovića, vojvode levačkog, koji je predvodio ustanike jagodinskog i beličkog kraja u oba srpska ustanka 1804—1815. Takođe, u manastiru postoji i spomenik srpskim ratnicima iz ratova 1912—1918, na kome su uklesani stihovi Vojislava Ilića Mlađeg.
Freske i mnogi arhitektonski detalji otkriveni su i zaštićeni tokom konzervatorsko-restauratorskih radova 1968–70.